ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภ.ง.ด.90/91 เป็นหน้าที่ทางกฎหมายที่ผู้มีเงินได้ต้องดำเนินการตามหลักเกณฑ์ของประมวลรัษฎากร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้กรมสรรพากรสามารถตรวจสอบและจัดเก็บภาษีจากรายได้ของบุคคลธรรมดาอย่างถูกต้องและเป็นธรรม

ในประเทศไทย ผู้มีรายได้จำนวนมาก โดยเฉพาะกลุ่มมนุษย์เงินเดือน อาจเข้าใจว่าการถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนในแต่ละเดือนถือเป็นการชำระภาษีครบถ้วนแล้ว อย่างไรก็ตาม การหักภาษี ณ ที่จ่ายเป็นเพียงการชำระภาษีล่วงหน้าเท่านั้น ผู้มีเงินได้ยังมีหน้าที่ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาประจำปี เพื่อคำนวณภาษีตามรายได้จริงตลอดทั้งปี

การยื่นแบบภาษีจึงไม่ได้มีความหมายเฉพาะการชำระภาษีเท่านั้น แต่ยังเป็นกระบวนการยืนยันข้อมูลรายได้ ค่าใช้จ่าย และสิทธิประโยชน์ทางภาษีของผู้เสียภาษีแต่ละราย ซึ่งอาจส่งผลให้ผู้ยื่นแบบได้รับคืนภาษี หรือมีภาษีเพิ่มเติมที่ต้องชำระ

1. ความหมายของภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (Personal Income Tax) คือ ภาษีที่จัดเก็บจากรายได้ของบุคคลทั่วไปตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด โดยรายได้ที่นำมาคำนวณภาษีครอบคลุมเงินได้หลายประเภท ไม่จำกัดเฉพาะรายได้จากการทำงานประจำเท่านั้น

ตัวอย่างประเภทเงินได้ที่ต้องนำมาพิจารณา ได้แก่

• เงินเดือน ค่าจ้าง และโบนัส
• ค่าคอมมิชชั่น
• ค่าตอบแทนจากการรับจ้างหรือประกอบอาชีพอิสระ
• รายได้จากการประกอบธุรกิจ
• รายได้จากการให้เช่าทรัพย์สิน
• ดอกเบี้ย เงินปันผล และผลประโยชน์จากการลงทุน

ดังนั้น บุคคลที่มีรายได้จากแหล่งต่าง ๆ จึงควรตรวจสอบหน้าที่ทางภาษีของตนเอง เพื่อให้สามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดของกรมสรรพากรได้อย่างถูกต้อง

2. ผู้มีหน้าที่ต้องยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภ.ง.ด.90/91

การมีหน้าที่ “ยื่นแบบภาษี” และการมีหน้าที่ “เสียภาษี” เป็นสองประเด็นที่แตกต่างกัน ผู้มีรายได้บางรายอาจต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษี แม้เมื่อคำนวณแล้วจะไม่มีภาษีต้องชำระก็ตาม

สำหรับบุคคลธรรมดาที่มีรายได้ มีหลักเกณฑ์เบื้องต้นดังนี้

2.1 ผู้มีรายได้จากเงินเดือนเพียงประเภทเดียว

ผู้ที่ได้รับรายได้จากเงินเดือน ค่าจ้าง หรือโบนัสจากนายจ้างเพียงประเภทเดียว จะใช้แบบแสดงรายการภาษี ภ.ง.ด.91

สำหรับบุคคลโสด หากมีรายได้จากเงินเดือนเกิน

120,000 บาทต่อปี

มีหน้าที่ต้องยื่นแบบภาษี

2.2 ผู้มีรายได้หลายประเภท

ผู้ที่มีรายได้ประเภทอื่นนอกเหนือจากเงินเดือน เช่น

• ฟรีแลนซ์
• เจ้าของกิจการ
• ผู้ขายสินค้าออนไลน์
• ผู้มีรายได้จากค่าเช่า
• นักลงทุน

จะต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.90

โดยกรณีบุคคลโสดที่มีรายได้รวมจากหลายประเภทเกิน

60,000 บาทต่อปี

มีหน้าที่ต้องยื่นแบบภาษี

3. ความแตกต่างระหว่าง ภ.ง.ด.90 และ ภ.ง.ด.91

ประเภทแบบภาษี	ผู้มีหน้าที่ยื่น	ตัวอย่างรายได้
ภ.ง.ด.91	ผู้มีรายได้จากเงินเดือนเพียงประเภทเดียว	เงินเดือน โบนัส ค่าจ้าง
ภ.ง.ด.90	ผู้มีรายได้หลายประเภท	ฟรีแลนซ์ ธุรกิจ ค่าเช่า เงินลงทุน

การเลือกแบบภาษีให้ถูกต้องเป็นขั้นตอนสำคัญ เนื่องจากประเภทเงินได้มีผลต่อวิธีคำนวณภาษี ค่าใช้จ่าย และสิทธิในการหักลดหย่อน

4. เงินเดือนเท่าไหร่ต้องเสียภาษี?

แม้ว่าผู้มีรายได้บางรายจะต้องยื่นแบบภาษี แต่ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเสียภาษีทุกคน

การคำนวณภาษีจะพิจารณาจาก เงินได้สุทธิ หลังจากหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามสิทธิแล้ว

หากเงินได้สุทธิไม่เกิน

150,000 บาทต่อปี

จะได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ตัวอย่างสิทธิหักลดหย่อน ได้แก่

• ค่าลดหย่อนส่วนตัว
• เบี้ยประกันชีวิต
• กองทุนเพื่อการออมและการลงทุนตามเงื่อนไข
• ดอกเบี้ยเงินกู้ซื้อบ้าน
• ค่าลดหย่อนบุตร
• ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุพการี

5. กำหนดเวลายื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ปี 2569

ผู้มีเงินได้สามารถยื่นแบบแสดงรายการภาษีได้ 2 ช่องทาง

5.1 การยื่นแบบกระดาษ

กำหนดระยะเวลา

1 มกราคม 2569 - 31 มีนาคม 2569

ณ สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาทั่วประเทศ

5.2 การยื่นแบบออนไลน์

ผ่านระบบ E-FILING ของกรมสรรพากร

กำหนดระยะเวลา

1 มกราคม 2569 - 8 เมษายน 2569

การยื่นแบบออนไลน์เป็นช่องทางที่ได้รับความนิยม เนื่องจากสามารถดำเนินการได้สะดวกและลดขั้นตอนด้านเอกสาร

6. บทลงโทษกรณีไม่ยื่นภาษีหรือยื่นล่าช้า

ผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ทางภาษี อาจมีความรับผิดตามกฎหมาย ดังนี้

6.1 ไม่ยื่นแบบภาษีตามกำหนด

กรณีไม่ยื่นแบบ ภ.ง.ด.90/91 หรือยื่นเกินกำหนดเวลา

มีโทษปรับทางอาญา

ไม่เกิน 2,000 บาท

6.2 ชำระภาษีล่าช้า

หากมีภาษีต้องชำระแต่ไม่ได้ดำเนินการภายในกำหนดเวลา จะต้องเสียเงินเพิ่ม

อัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือน

ของจำนวนภาษีที่ค้างชำระ

6.3 กรณีแสดงข้อมูลไม่ถูกต้อง

หากเจ้าหน้าที่ตรวจสอบพบว่า ผู้เสียภาษี

• แจ้งรายได้ไม่ครบถ้วน
• ชำระภาษีต่ำกว่าความจริง
• ใช้ข้อมูลหรือเอกสารอันเป็นเท็จ

อาจต้องรับผิดทั้งเงินเพิ่ม เบี้ยปรับ และบทลงโทษอื่นตามกฎหมาย

7. ปัญหาความเข้าใจด้านภาษีของประชาชนไทย

แม้ว่าการยื่นภาษีจะเป็นหน้าที่ตามกฎหมาย แต่ประชาชนบางส่วนยังขาดความเข้าใจเกี่ยวกับระบบภาษี โดยเฉพาะความแตกต่างระหว่าง “การยื่นแบบภาษี” และ “การเสียภาษี”

ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน เช่น

• เชื่อว่าทุกคนที่ยื่นภาษีต้องเสียภาษี
• ไม่ทราบว่ารายได้สุทธิไม่เกินเกณฑ์ได้รับการยกเว้น
• ไม่ทราบว่ารายได้บางประเภทต้องนำมารวมคำนวณภาษี

ส่งผลให้บางกลุ่มละเลยการยื่นแบบ ทั้งที่มีหน้าที่ตามกฎหมาย

บทสรุป

ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภ.ง.ด.90/91 เป็นกระบวนการสำคัญที่สะท้อนถึงความรับผิดชอบของผู้มีรายได้ต่อระบบภาษีของประเทศ การเข้าใจประเภทแบบภาษี เกณฑ์รายได้ กำหนดเวลา และบทลงโทษ จะช่วยให้ผู้เสียภาษีสามารถดำเนินการได้อย่างถูกต้อง

สำหรับองค์กรและฝ่ายทรัพยากรบุคคล (HR) การให้ความรู้เรื่องภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแก่พนักงาน ถือเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารค่าตอบแทน (Compensation Management) และการสร้างประสบการณ์ที่ดีให้แก่พนักงาน เนื่องจากช่วยลดความผิดพลาดด้านเอกสารเงินเดือนและเพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์ทางภาษีของพนักงาน